×


FİZYOLOJİ KAVRAMI VE HÜCRE(Okunma sayısı 734 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

FİZYOLOJİ KAVRAMI VE HÜCRE : Ocak 20, 2017, 08:15:18 ÖS
FİZYOLOJİ KAVRAMI VE HÜCRE

FİZYOLOJİ KAVRAMI VE HÜCRE.
Kaynak. neu.edu.tr
Müge BULAKBAŞI
Yüksek Hemşire
Fizyoloji Nedir?
• Canlıyı oluşturan doku ve organların
fonksiyonlarını ve bu fonksiyonların nasıl
yerine geldiklerini inceleyen bilim dalıdır.
• Yaşayan organizmaları inceler.
• Yaşayan organizmaların karakteristik
özelliklerinin nasıl oluştuğunu, nasıl
devamlılığının sağlandığını ve çevre
koşullarından nasıl etkilendiğini inceler.
• Yaşamın mantığını anlamaya çalışmaktır.
• Fizyoloji, yaşamı mümkün kılan olayları ve
yaşamda rol alan canlı birimleri inceleyerek,
canlılığın nasıl meydana geldiğini ve
sürdürebildiğini anlamaya çalışan bilim
alanıdır.
• Hastalıklı olmayan tüm canlı süreçler
fizyolojinin alanına girerken bunlardaki
bozukluklar da patoloji gibi alanların
konusudur.
Yaşayan organizmaların karakteristik
özellikleri nelerdir ?
• Metabolizma: Büyük moleküllerin küçük
moleküllere yıkıldığı ve küçük moleküllerden
büyük moleküllerin oluştuğu kimyasal
olayların toplamıdır.
• Uyaranlara cevap verme: İç veya dış kaynaklı
sinyalleri(elektrik, hormonal uyarılar) algılayıp
cevap verebilme
• Hareket: Bir bütün olarak vücudun tamamının,
bir dokunun, bir hücrenin veya hücre
bileşenlerinin hareket edebilmesi
• Büyüme/farklılaşma: Hücrelerin sayı ve hacim
artışı. Hücrelerin özel bir görev için
farklılaşması
• Üreme: Yeni hücrelerin ve bireylerin oluşması
• Boşaltım: Canlılar, çeşitli faaliyetler sonucu
organizmalarında oluşan artık maddeleri, kararlı
bir iç ortam oluşturmak için atarlar. Canlılar bu
olayı gerçekleştirebilmek için çeşitli organ
sistemleri oluşturmuşlardır.
• Solunum: Canlıların yapılarına almış oldukları
besinleri hücre organ ellerinde oksijenli ya da
oksijensiz bir şekilde yakarak enerji üretmeleri
olayıdır.
19/11/2015
2
• Fizyolojide;
– İşlev, ne yapılması gerektiğini belirler
– Mekanizma, işin nasıl yapıldığını açıklar
• Yaşamın organizasyonu;
– Hücre canlılığın temel birimidir
– Hiyerarşik organizasyon: hücreler, dokular,
organlar, organ sistemleri ve organizma
İnsan Vücudunun Yapısal
Organizasyonu
• Kimyasal düzey- atomik ve moleküler
• Hücresel düzey- vücudun yaşayan en küçük ünitesi
• Doku düzeyi- Bir görevi yerine getirmek için bir araya
gelmiş bir grup hücre ve onun çevresindeki maddeler
• Organ Düzeyi- İki veya daha fazla dokunun özel bir
fonksiyonu yerine getirmek için bir araya gelmesi
• Organ sistemleri düzeyi- bir fonksiyon ile ilişkili
organların birleşmesiyle olan yapılar
• Organizma düzeyi- Yaşayan canlının bütünü
Kimyasal Düzeyde Organizasyon
• Kimyasal organizasyon atomik, elementler ve
moleküler düzeyde gerçekleşir.
• Atom bir kimyasal elementin karakteristik
özelliğini taşıyan en küçük parçasıdır. Proton,
nötron ve elektrondan oluşur.
• Vücut kimyasal olarak incelendiğinde %98’inin
oksijen, karbon, hidrojen, nitrojen, kalsiyum ve
fosfor olmak üzere sadece 6 elementten meydana
geldiği görülmektedir.
ELEMENTLER
• Elementler fiziksel ve kimyasal yollarla
kendisinden daha basit maddelere
ayrıştırılmazlar.
• Elementlerin en küçük yapı taşları atomdur.
• Elementler sembollerle gösterilir.
• Elementler saf maddelerdir.
• Elementleri öz kütleleri ve erime, kaynama
noktaları sabittir.
• Elementler tabiatta hem katı, hem sıvı hem de gaz
halinde bulunurlar.
Element Tablosu
• Farklı çeşitlerde element atomlarının bir araya
gelmesi ( kimyasal bileşenleri) molekülleri
oluşturur.
• H2 + O = H2O
• C + O2 = CO2
• Kimyasal Bileşenler
– Organik
– İnorganik
19/11/2015
3
• İnorganik Bileşenler
– Küçük ve basit bileşenlerdir
– Su, tuz, HCl gibi
• Vücutta su ve elektrolit
dengesinin kurulması,
hücre zarından
maddelerin taşınmasında
rol alırlar.
• Organik Bileşenler
– Karbon içeren geniş
karmaşık bileşenlerdir.
Vücudun kimyasal yapı
taşları, enerji kaynağı
olarak hizmet ederler.
Yaşam için gerekli kimyasal
reaksiyonlara katılırlar
• C6H12O6(glikoz)
• Organik Bileşenler:
– Karbohidratlar: Şeker ve Nişasta .Yakıt ve enerji depolarlar
– Lipitler: Yapılarında yakıt depolarlar, hücre zarının yapısına
aktarılırlar, hormon yapılarını oluştururlar
– Proteinler: Aminoasitlerden oluşurlar. Hücre ve dokuların
önemli parçalarıdır. Enzim ve katalizör olarak kimyasal
reaksiyonları düzenleyici olarak çalışırlar
– Nükleik Asitler: DNA ve RNA
• DNA: Genleri oluşturur, organizmanın şifresini taşır. Kalıtımı sağlar
• RNA: Protein üretiminden sorumludur.
Doku Düzeyinde Organizasyon
• Özel nitelikleri olan aynı tip, aynı yönde
farklılaşmış hücrelerin bir araya gelmesi ile
bazı özel görevleri olan dokuları oluştururlar.
• Dokuları oluşturan hücreler arasında hücreler
arası sıvı bulunur.
• Organik Bileşenler:
– Karbonhidratlar: Şeker ve Nişasta . Yakıt ve enerji
depolarlar
– Lipitler: Yapılarında yakıt depolarlar, hücre zarının yapısın
aktarılırlar, hormon yapılarını oluştururlar
– Proteinler: Aminoasitlerden oluşurlar. Hücre ve dokuların
önemli parçalarıdır. Enzim ve katalizör olarak kimyasal
reaksiyonları düzenleyici olarak çalışırlar
– Nükleik Asitler: DNA ve RNA
• DNA: Genleri oluşturur, organizmanın şifresini taşır. Kalıtımı sağlar
• RNA: Protein üretiminden sorumludur.
• Hücresel Organizasyon
• Hücreler yaşayan organizmanın yapısal ve
fonksiyonel birimidir.
• Atomlar ve Moleküller belirli yollarla bağlantı
kurarak vücudu inşa eden hücreleri
oluştururlar.
• Hücrelerin farklı fonksiyonları vardır. Kan, kas,
v.b
• Yaklaşık 100 trilyon hücreden oluşur.
• Doku Düzeyinde Organizasyon
• Özel nitelikleri olan ayni tip, ayni yönde
farklılaşmış hücrelerin bir araya gelmesi ile
bazı özel görevleri olan dokuları oluştururlar.
• Dokuları oluşturan hücreler arasında hücreler
arası sıvı bulunur.
19/11/2015
4
• Vücutta başlıca 4 tip doku vardır:
– Epitel Doku: Vücudun bütün yüzeylerini kaplar, bütün
boşluklarını örter ve bazıları salgı bezlerini oluşturmak
üzere özelleşmiştir.
– Bağ Dokusu: Vücudun doku ve organlarını korur,
destekler ve bir arada bağlayarak tutar.
– Kas Dokusu: Kasılma ve gevşeme özelliği gösteren
vücut ve onun parçalarını hareket ettirmek için
özelleşmiş dokulardır.
– Sinir Dokusu: Uyarı iletimi sağlar,
• Epitel Doku işlevleri:
– Koruma: Örneğin deri, tüm vücudu örterek vücudumuzu
dış faktörlerden korur (mikroplar, ısı, sıvı kaybı, basınç v.s.)
– Salgı: Vücudun tüm boşluklarını kaplar (mukoza), bu
boşluklara su ve zaman zaman özelleşmiş hücreler aracılığı
ile mukus ve benzeri salgılar oluşturur.
– Emme: Barsak mukozası besinleri emer ayrıca böbrek
içindeki fonksiyonel üniteden süzülen suyun geri emilimi
gerçekleştirilir.
– Duyu fonksiyonu: Ağızda, dilde tat, gözde görme, kulakta
işitme, deride basınç, burunda koku duyularını almak için
özelleşmiş hücreler vardır.
• Epitel dokusunun salgı fonksiyonu:
• Salgı hücreleri belli bölgelerde kümeleşip salgı
bezlerini meydana getirirler: İki tip salgı bezi
vardır.
– a) Endokrin: Bu bezler salgılarını boşaltacak bir kanala
sahip değillerdir. Direk salgılarını hücreler arası sıvıya
veya kana verirler. Bu tür salgılara örnek hormonlardır.
– b) Ekzokrin: Salgılarını taşıyacak bir kanala verirler.
Tükürük bezi pankreas sıvısındaki enzimler, safra gibi
• Bağ Dokusunun İşlevi:
– Bağ dokusun vücudun diğer doku ve organlarını
bir birine bağlar.
– Doku ve organları destekler ve onları korur
– Her organın kendisini destekleyici bir iskelete
sahiptir.
• Bağ Dokusu Tipleri:
– Gerçek bağ dokusu ( Fibroblast)
– Yağ (Adipoz) dokusu
– Kıkırdak dokusu
– Kemik dokusu
– Kan, lenf ve kan hücreleri dokusu
• Gerçek Bağ dokusu (fibroblast)
• Liftlerden oluşmuştur. Üç tipi vardır:
– Kollojen: Vücut yapılarına sağlamlık veren
proteinden oluşmuş liflerdir.
– Retiküler: Birçok doku ve organı destekleyen ağı
oluşturan ince liflerdir.
– Elastik : Esneklik kabiliyetinden dolayı esnemesi
gereken organların destek dokusunu oluşturur.
19/11/2015
5
• Kas Dokusu:
• Kasılmak üzere özelleşmiş hücrelerden oluşur.
• Bu özelliklerinden dolayı kasılıp gevşemeleri
sayesinde hareket oluştururlar. 3 tipi vardır:
– a) İskelet
– b) kalp
– c) düz kas
• Sinir Dokusu
• Sinir sistemini meydana getiren dokulardır.
• İmpulse(uyarı) iletimini sağlayan özelleşmiş
hücreler ( nöronlar) ve bu hücreleri belli bir
şekilde organize eden glial hücreler tarafından
desteklenirler.
• Organ ve Organ
Sistemleri
Organizasyonu:
• Dokuların bir araya
gelmesi ile organlar,
• Birkaç organın bir araya
gelmesi ile organ
sistemleri
organizasyonu
gerçekleşir.
• Vücut Sistemleri Sistem Adı
• Deri
• Hareket sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistemi
• Üriner Sistem
• Üreme Sistemi
• Dolaşım Sistemi
• Lenfatik Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Sistemi oluşturan Organlar
• Cilt, saç,tırnaklar,ter bezleri
• Kemikler, kaslar, eklemler
• Sinir, duyu organları,beyin omurilik
• Tiroid, hipofiz, böbrek üstü bezi,
pankreas
• Böbrekler, mesane, üreter
• Testisler, ovaryumlar ve ilgili cinsiyet
organları
• Kalp kan damarları kan
• Lenf damarları lenf bezleri
• Akciğer solunum yolları
• Ağız, yutak, özefagus, mide ince ve
kalın barsaklar K.C. Safra yolları
pankreas
• İnsan Vücudunun İşlevsel Organizasyonu:
• Hücreler farklı fonksiyonlar için özelleşmiş olmasına
rağmen birbirleri ile benzer özelliklere sahiptirler.
• İşlevlerini sürdürmek için mutlaka enerjiye ihtiyaçları
vardır.
• Bu enerjiyi hücreleri çevreleyen sıvıdan aldıkları
karbonhidrat, yağ veya proteinleri, hücre içerisinde
benzer şekilde gerçekleşen reaksiyonlarla sağlarlar.
• Enerji elde edilirken oluşan yıkım ürünleri ise hücreleri
çevreleyen sıvıya verirler.
• Yetişkin insan vücudunun %55-60 sıvıdır.
• Bu sıvının 2/3 hücre içinde bulunur ve hücre içi
(intrasellüler) sıvı adını alır, geriye kalanlar hücre
dışı (ekstrasellüler) sıvıdır.
• Gerek hücre içi gerekse hücre dışı sıvısı, değişik
ama sabit değerlerde tutulan elementler,
proteinler, karbonhidratlardan oluşmaktadır.
• Ayrıca Ph değeri sabit limitler içinde tutulmaya
çalışılır.
19/11/2015
6
HOMEOSTASİS
• Latince "homoios" (benzer, eş) ve "statis"
(bedenin genel duruşu, postür) kelime
köklerinden oluşur.
• Hücre içi ve dışı sıvıların organizma tarafından
sabit ve dengede tutulmasıdır.
• Bir sistemin iç dengesini koruma durumu
• Yani vücutta fiziksel ve kimyasal birtakım
özellikleri belli sınırlar içerisinde sabit tutma
durumudur. (ısı, PH, elektrolit v.s)
Vücudun Kontrol Sistemleri
• Homeostasis olarak tanımlanan durum
organizmada dolaşım, solunum, boşaltım ve
sindirim sistemlerinin sürekli çalışmasıyla
sağlanmaktadır.
• Ancak bu sistemlerin bu amaç doğrultusunda
çalışmaları sırasında karşılıklı uyum ve işbirliği
gerekir.
• İşte bu işbirliğini kontrol sistemleri (ya da
düzenleyici sistemler) adını verdiğimiz sinir
sistemi ve endokrin sistem sağlamaktadır.
• Bu iki sistem gerek iç ortamdaki gerekse
canlının dışındaki çevresel koşulların
değişimlerine karşı çok sayıda düzenleyici
yanıtları oluştururlar.
• Bu kontrol sistemleri geri bildirim (feedback)
prensibine göre çalışırlar.
• Bu pozitif ve negatif geri bildirim şeklinde
uygulanır.
• Sinir sistemi, iç ve dış ortamda oluşan değişikliklere ani
yanıtın oluşturulduğu sistemdir.
• Sinir sistemi bu görevini, dıştan kaynaklanan değişikliklere
iskelet kaslarına emirler göndererek; iç ortamdan
kaynaklanan değişikliklere de düz kas, kalp kası ve salgı
bezlerine emirler göndererek yapar.
• Örneğin ateşten yanan elimizi acı veren bu etkenden hızla
çekmemiz, dış ortamdan gelen bir değişime yanıt iken;
kanda karbondioksit oranı arttığında soluk alıp vermenin
hızlanması iç ortamdaki bir değişime yanıt teşkil etmektedir.
• Sinir sisteminin sinirsel düzenleme görevinin yanında,
salgıladığı kimyasallarla da düzenleme görevi vardır.
• Çok hücreli canlılarda hücreler arasındaki haberleşme
böyle çeşitli kimyasal maddeler aracılığı ile sağlanır.
• Bu tip maddeler sinir hücreleri tarafından salgılanarak
doğrudan etki yapılacak hücrelere verilebileceği gibi,
kan dolaşımına da verilebilir.
• Sinir sisteminin böyle ka




 

Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 

SMF 2.0.14 | SMF © 2014, Simple Machines
SMFAds for Free Forums | Adk Portal © Soft personal